Mycie i dezynfekcja instrumentarium medycznego.
Dekontaminacja instrumentów medycznych zaczyna się jeszcze w miejscu przeprowadzonego zabiegu. To już tam należy podjąć odpowiednie kroki, aby zapewnić skuteczny proces dekontaminacji. Błędy popełnione na tym etapie jak np. dopuszczenie do zaschnięcia zanieczyszczeń, zastosowanie nieodpowiedniego preparatu, czy też nieodpowiednie zabezpieczenie materiału są najczęstszą przyczyną korozji i uszkodzeń narzędzi, mocno narażają na ekspozycję personel oraz mogą uniemożliwiać prawidłowe przeprowadzenie kolejnych etapów, jak dezynfekcja i sterylizacja.
W zależności od specyfiki danego miejsca (odległości, możliwości technicznych, itp.) stosowane są różne metody postępowania z instrumentami medycznymi bezpośrednio po przeprowadzonym zabiegu. W niektórych miejscach brudne narzędzia są szczelnie zamykane w pojemnikach transportowych i możliwie szybko przekazywane do Centralnej Sterylizatorni. Często narzędzia jeszcze przed transportem zostają nawilżone przez spryskanie gotowym do użycia preparatem o właściwościach co najmniej bakteriostatycznych. Zdarza się również, że narzędzia już w miejscu zabiegu przechodzą proces wstępnego mycia, a nawet mycia i dezynfekcji, żeby następnie zostać przetransportowane na sucho lub na mokro (w zanurzeniu).
Duży wpływ przy podejmowaniu decyzji o doborze metody postępowania z zanieczyszczonymi narzędziami mają również lokalne zalecenia.
„OGÓLNE WYTYCZNE dla wszystkich podmiotów wykonujących procesy dekontaminacji, w tym sterylizacji wyrobów medycznych i innych przedmiotów wielorazowego użytku wykorzystywanych przy udzielaniu świadczeń zdrowotnych oraz innych czynności, podczas których może dojść do przeniesienia choroby zakaźnej lub zakażenia” zalecają, aby wszystkie etapy dekontaminacji wyrobów medycznych były przeprowadzane w miejscu, w którym odbywa się sterylizacja. Dopuszcza się transport narzędzi brudnych, jeżeli transport do miejsca sterylizacji nie przekracza 3 godzin od chwili użycia do rozpoczęcia dekontaminacji. Jeżeli czas transportu jest dłuższy niż 3 godziny, natomiast nie przekracza 24 godzin, wyroby wymagają mycia z dezynfekcją wstępną zaraz po przeprowadzonym zabiegu. W przypadku gdy czas przekazania wyrobów do miejsca sterylizacji przekracza 24 godziny, w miejscu użycia zaleca się wykonanie dezynfekcji średniego stopnia.
Metodykę badań dla produktów dezynfekcyjnych do określonych zastosowań opisuje norma PN-EN 14885:2015. Wyróżnia ona fazy i etapy badań, wskazuje organizmy testowe i określa prawidłowe warunki badania.
Metody zawiesinowe – polegają na umieszczeniu drobnoustrojów w środowisku wodnym razem z badanym środkiem dezynfekcyjnym; ocenia się przeżycie drobnoustrojów po określonym czasie przy określonej objętości zawiesiny i określonej objętości roztworu dezynfekcyjnego.
Metody nośnikowe – polegają na naniesieniu drobnoustrojów na powierzchnię nośnika, a następnie zanurzeniu nośnika w badanym preparacie lub naniesieniu badanego preparatu na nośnik z drobnoustrojami.
Badania fazy 1 odbywają się przy zastosowaniu metod zawiesinowych i mają na celu ustalenie, czy substancja aktywna (składnik preparatu dezynfekcyjnego) posiada określoną aktywność bójczą w warunkach laboratoryjnych (bez dodatkowego obciążenia). Jeżeli wymagane jest przebadanie środka dezynfekcyjnego do określonego zastosowania jako produktu (a nie tylko jego substancji aktywnej) należy przeprowadzić badania fazy 2 w warunkach odpowiednich do zamierzonego użycia.
Badania fazy 2 etapu 1 polegają na zastosowaniu ilościowych metod zawiesinowych, w warunkach laboratoryjnych, zbliżonych do zamierzonego zastosowania produktu. Organizmy testowe poddawane są działaniu preparatu w różnych stężeniach, czasie i temperaturze, z dodatkiem substancji obciążających.
Badania fazy 2 etapu 2 polegają na zastosowaniu metod nośnikowych, w warunkach symulujących praktyczne użycie. Organizmy testowe poddawane są działaniu preparatu w różnych stężeniach, czasie i temperaturze, z dodatkiem substancji obciążających.
Zgodnie z założeniami w fazie 3 badania miały być prowadzone w praktycznych warunkach życia, ale obecnie nie ma norm określających wymagania dla fazy 3.
Z obecnych zapisów w normach wynika, że podstawą do potwierdzenia skuteczności biobójczej i ustalenia parametrów dezynfekcji określonego preparatu stanowią badania fazy 2 etap 1 oraz fazy 2 etap 2.
Czy wiesz, że…
Wiele europejskich krajów, w tym Niemcy, rezygnują ze wstępnego mycia z dezynfekcją koncentrując się na skutecznym oczyszczaniu, czy też zabezpieczaniu przed zaschnięciem zanieczyszczeń.
Preparaty myjąco-dezynfekujące zawsze posiadają substancje aktywne, które mają właściwości utrwalające zanieczyszczenia białkowe. Stąd skuteczność mycia tych preparatów jest znacznie słabsza niż skuteczność mycia detergentów. Przyjęto, że duża część drobnoustrojów zostaje w mechaniczny sposób usunięta z powierzchni wyrobu w procesie dokładnego mycia. Tymczasem preparaty myjąco-dezynfekcyjne, które mają służyć zabezpieczeniu personelu, jeżeli nie umyją wyrobu dostatecznie dokładnie i utrwalą śladowe ilości zanieczyszczeń, utrudniają skuteczną dezynfekcję, a tym samym trudno mówić o bezpieczeństwie, wiedząc że pod warstwą zanieczyszczeń mogą przetrwać drobnoustroje.